«ប្រាសាទ​​ក្តារ​អុក» នៅសំបូរព្រៃគុកជា ​«ប្រាសាទ​ព្រះគោ»

        នាឱកាសគម្រប់ខួបមួយឆ្នាំ ដែលសំបូរព្រៃគុក១ក្លាយជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ខ្ញុំសូមជូនសំណេរខ្លីមួយដូចខាងក្រោម។         កាលពីថ្ងៃទី ០៩ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ២០១៧ ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ ចុះផ្សាយអត្ថបទមួយទាក់ទងនឹង «ចម្លាក់បរទេស» នៅសំបូរព្រៃគុក។ ខ្ញុំរីករាយដោយបានឃើញចំណាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកសារពត៌និងមហាជនមកលើក្រុមប្រាសាទសម័យមុនអង្គរនេះ ហើយខ្ញុំស្វាគមន៍ការបកស្រាយពន្យល់របស់អ្នកស្រាវជ្រាវច្រើនរូប។ ដោយប្រធានបទនេះខ្ញុំធ្លាប់សរសេររួចហើយនៅក្នុង Khmer Rennaissance ដូច្នេះពុំចាំបាច់លើកមកច្រំដែលនៅទីនេះឡើយ។ ខ្ញុំគ្រាន់តែចង់បញ្ជាក់ថានៅក្នុងអត្ថបទដ៏ខ្លីនោះ ខ្ញុំពុំនិយាយថារូបចម្លាក់នៅសំបូរ ឆ្លាក់ «រូបបុគ្គលបរទេស» ណាមួយឡើយ។ «ចម្លាក់រូប​ជនបរទេស» នោះខ្ញុំសំដៅទៅលើការចម្លងយក «សិល្បៈបរទេស» មកត្រាប់តាមដោយ​ជាង​ខ្មែរ ឬមានក្រុមជាងបរទេសចម្រុះ ដែលចូលរួមកសាងប្រាសាទសម័យមុនអង្គរ។ សិល្បៈបរទេសនោះ សំដៅឲ្យចំទៅលើនគរប្រាំនៅឧបទ្វីបឥណ្ឌាបុរាណគឺ នគរកុឞាណ Kuṣāṇa (អានថា គុសាន) នៅភាគពាយព្យ, នគរគុប្ត Gupta (អានថា ហ្គុបតា) និងសម្ព័ន្ធមិត្តគឺ នគរវាកាដក Vākāṭaka (អានថា វ៉ាកាតាកា) នៅភាគខាងជើង និង​កណ្តាល, នគរបល្លវ Pallava (អានថា ប៉ាឡាវ៉ា) និង នគរឆាឡុក្យា Chāḷukya (អានថា ឆាលុខ្យា) នៅភាគខាងត្បូង។ មួយទៀតសោត … Continue reading «ប្រាសាទ​​ក្តារ​អុក» នៅសំបូរព្រៃគុកជា ​«ប្រាសាទ​ព្រះគោ»

Advertisements

Why Sambor Prei Kuk is a French name

There have been many recent theories regarding the name​ and meaning of Sambor Prei Kuk. On the world heritage nomination, it is translated as "the temple in the richness of the forest.” Another issue was raised among Cambodians as whether Kuk should be written as guh with a silent "h" or guk with a "k". … Continue reading Why Sambor Prei Kuk is a French name

«សំបូរព្រៃគុក» ​ជាឈ្មោះ​កាត់​បារាំង?

កំណែសម្រួល​ឈ្មោះ​ ថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧៖ ខ្ញុំយល់ស្របតាមការពន្យល់របស់បង ហេង សុផាឌី តាមរយៈ​យោបល់នៅលើ facebook post របស់បង​ ញឹម សុធាវិន នៅថ្ងៃនេះ​ថា​៖ "ខ្ញុំសូមចូលរួមយោបល់ខ្លះក្នុងនាមបុគ្គលមួយរូបដែលបានចូលក្នុងកិច្ចការ​សរសេរ ឯកសាររម​ណីយដ្ឋានប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក​​ សុំចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។​ ការដែលសម្រេចសរសេរពាក្យសំបូរ មិនសរសេរ សម្បូណ៌​ ព្រោះយកតាមឈ្មោះដែលប្រើជាផ្លូវការក្នុងវិស័យរដ្ឋបាល ដែលទទួលស្គាល់ដោយក្រសួងមហាផ្ទៃ។​ ដូច្នេះហើយទើបក្រុមការងារយល់ថាត្រូវសរសេរឲ្យត្រូវតាមពាក្យដែលប្រើក្នុងវិស័យរដ្ឋបាលជាផ្លូវការរួចទៅហើយ បើទោះជាដឹងថាពាក្យនោះពុំត្រឹមត្រូវតាមក្បួនច្បាប់វេយ្យាករណ៍ខ្មែរក៏ដោយចុះ។​ ម្យ៉ាងទៀតគិតថា ការដែលប្រើពាក្យថ្មីនាំឲ្យច្របូកច្របល់។" ដូច្នេះខ្ញុំសូមកែសម្រួលឈ្មោះក្នុងអត្ថបទនេះ​ពី «សម្បូរ» មក​ជា «សំបូរ» វិញ។ ម្យ៉ាងទៀតនៅ​ពេល​សរសេរ​អត្ថបទនេះ ​ខ្ញុំ​គិត​តែ​តាម​វចនានុក្រម​មិនបាន​គិតទៅ​លើការសរសេរ​ជាឡាតាំងរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវបារាំង​ដូច​ជាគ្រូសំស្ក្រឹត​លោក ល្វី ហ្វីណូត៍ និងលោក ប៉ាម៉ង់ទីយេ ដែលសរសេរជា Sambór (m=ម, ó=ូ) «សម្បូរ» នៅឆ្នាំ១៩១២ Saṃbór (ṃ=ំ, ó=ូ) «សំបូរ» នៅឆ្នាំក្រោយៗមក។ ខ្ញុំក៏ត្រលប់ទៅមើល​វចនានុក្រម ខ្មែរ-បារាំង របស់លោក អាយម៉ូនីញេ និងលោក សឺង ដៀប … Continue reading «សំបូរព្រៃគុក» ​ជាឈ្មោះ​កាត់​បារាំង?

អំពី «គុក» និង «គុហ៍»

កំណែសម្រួល​ឈ្មោះ​ ថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧៖ ខ្ញុំយល់ស្របតាមការពន្យល់របស់បង ហេង សុផាឌី តាមរយៈ​យោបល់នៅលើ facebook post របស់បង​ ញឹម សុធាវិន នៅថ្ងៃនេះ​ថា​៖ "ការដែលសម្រេចសរសេរពាក្យសំបូរ មិនសរសេរ សម្បូណ៌​ ព្រោះយកតាមឈ្មោះដែលប្រើជាផ្លូវការក្នុងវិស័យរដ្ឋបាល ដែលទទួលស្គាល់ដោយក្រសួងមហាផ្ទៃ។​ ដូច្នេះហើយទើបក្រុមការងារយល់ថាត្រូវសរសេរឲ្យត្រូវតាមពាក្យដែលប្រើក្នុងវិស័យរដ្ឋបាលជាផ្លូវការរួចទៅហើយ បើទោះជាដឹងថាពាក្យនោះពុំត្រឹមត្រូវតាមក្បួនច្បាប់វេយ្យាករណ៍ខ្មែរក៏ដោយចុះ។​ ម្យ៉ាងទៀតគិតថា ការដែលប្រើពាក្យថ្មីនាំឲ្យច្របូកច្របល់។" ដូច្នេះខ្ញុំសូមកែសម្រួលឈ្មោះក្នុងអត្ថបទនេះ​ពី «សម្បូរ» មក​ជា «សំបូរ» វិញ។ សូមមិត្តអ្នកអានជ្រាប។ អត្ថបទ កន្លង​មក​ជាង​មួយឆ្នាំ​នេះ​ខ្ញុំ​ឃើញ​ថា​ការ​ជជែក​គ្នា​ពី គុក​ ឬ គុហ៍ ហាក់​កាន់​តែ​សស្រាក់​សស្រាំឡើង ពិសេសេ​នៅ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ដែល​ក្រុម​ប្រាសាទ​សំបូរ​ព្រៃគុកចូល​ជាបេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។​ យើង​ឃើញ​នៅលើ​សេចក្តីជូនដំណឹង​របស់​ក្រសួង​វប្បធម៌​សរសេរថា​ «គុក» ឯ​របស់​សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី​សរសេរថា «គុហ៍»។ ខ្ញុំ​ត្រេក​អរ​ដោយ​ឃើញ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ចាប់​អារម្មណ៍​ទៅលើ​អក្សរ​សាស្ត្រ ពិសេស​ទៅលើ​ពាក្យនេះ។ ខ្ញុំ​បាន​សន្យា​នឹង​ ឈុន តេង​ ថា​នឹង​សរសេរ​តប​កាល​ពី​ឆ្នាំទៅតែ​សរសេរ​មិន​ចេះចប់ ទើប​តែពេលនេះសូម​រួម​ចំណែក​មួយ​ភាគ​ដូច​តទៅ៖ រឿងនេះ​ពុំ​ជាថ្មី​ណាស់ណា​ទេ កាលពី​ឆ្នាំ ២០០០ លោក​គ្រូ ឡុង សៀម​ ក៏លើកបញ្ហានេះនៅក្នុងថ្នាក់ដែរ ព្រោះកាលនោះនៅ​កំពង់​ធំ​គេចាប់ផ្តើម​សរសេរ​ សំបូរព្រៃគុហ៍ … Continue reading អំពី «គុក» និង «គុហ៍»